10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 52-53-54-55 Cevapları MEB

SAYFA 52 CEVAPLARI

Hazırlık Cevapları

1. “Batılılaşmak” kavramı size neler çağrıştırır?

Cevap: “Batılılaşmak” kavramı, hem olumlu hem de olumsuz anlama gelebilir. “Batılılaşmak” kavramı, genellikle bir toplumun Batı kültürü, değerleri ve yaşam tarzını benimsemesidir. Batılılaşma modernleşme, bilimsel düşünce, bireysellik, demokrasiyi anlatabilir. Ancak, Batılılaşmanın bazı toplumlarda kimlik krizine, kültürel çatışmalara veya geleneksel değerlere karşı bir saldırı anlamında da kullanılır.

2. Okuduğunuz kitaplardaki kahramanların kişilik özellikleri ile çevrenizdeki insanların kişilik özellikleri arasında benzerlikler buluyor musunuz? Düşüncelerinizi paylaşınız.

Cevap: Evet, buluyorum. Çünkü kitaplar hayata ve insana dairdir. Kitaplardaki kahramanlar, cimriler, fedakar kişiler, sevgililer hep hayatımızda vardır. 

SAYFA 54 CEVAPLARI

Metni Anlama ve Çözümleme Cevapları

1. Metinde geçen “İlm-i kıyafetin ehemmiyeti inkar olunamaz.” cümlesindeki “İlm-i kıyafet” kelime grubunu ele alıp açıklayınız.

Cevap: İlm-i kıyâfet, insanların fiziksel özelliklerinden yola çıkarak onların karakter ve huylarına dair çıkarımlarda bulunma ilmidir.  Bu ifade insanların dış görünüşlerine bakarak insanların karakterleri hakkında çıkarımlarda bulunabildiği anlatılmaktadır. Örneğin;  Gök gözlüler (mavi-yeşil) kendini beğenmiş olurlar. Uzun boylular saf kalpli ve gönlü temiz olurlar. Kısa boylular kindar ve hileci olurlar. Orta boylular merhametli ve bilgin olurlar.

2. Okuduğunuz metinde geçen “Fransız edebiyatı, Victor Hugo (Viktor Hugo), Jean Jacques Rousseau (Jan Jak Ruso)” gibi ifadelerden hareketle hikâyenin yazıldığı dönemin sosyal ve kültürel hayatına ilişkin çıkarımlarda bulununuz.

Cevap: Hikaye Tanzimat Döneminde yazılmıştır. Metinde geçen bu ifadeler, Hem Hugo hem de Rousseau, toplumsal adaletsizlikler ve sınıf farklılıkları üzerine görüşler bildirir. Bu, dönemin sosyal yapısındaki eşitsizliklere ve bunların sorgulanmasına işaret eder. Bu dönemde Batı edebiyatından etkilenme olduğunu ve Fransız yazarların fikirlerinden etkilenildiğini ve toplumda batılılaşma olduğunu gösterir.

3. Metnin teması ve konusunu aşağıdaki tabloya yazınız.

Tema: Hikaye, bireyin toplumdaki rolünü ve bu rolün nasıl algılandığını sorgular. Toplumun bireyleri nasıl değerlendirdiği konusunda eleştirel bir bakış sunar.

Konu: Hikaye, toplumda “büyük adam” olarak nitelendirilen bir kişinin çevresindekilerle olan ilişkilerini ele alır ve bu kişinin toplumdaki algısını işler. Ana karakter, toplumda saygı gören, başarılı ve etkili bir figürdür. Ancak, bu kişinin gerçek yüzü ve karakteri başkadır. Hikaye, bu “büyük adam”ın yaşamının farklı yönlerini ele alır. 

4. Metin olay örgüsünü sıralayınız.

1. Anlatıcı, derslerin sona erdiği bir günde yürüyüşe çıkar.
2.  “Büyük Adam” olarak bilinen kişiye rastlar.
3. Anlatıcı, Büyük Adam’ın kim olduğunu ve toplumdaki yerini düşünmeye başlar.
4. Laleli’de bir kargaşa sırasında, Büyük Adam’ı görür. 
5.  Kargaşa sırasında, bir kişi Büyük Adam’a çarpar.
6. Büyük Adam sinirlenerek bağırır. B
7. Olay, kısa bir tartışmanın ardından tatlıya bağlanır.
8. Büyük Adam, bir dükkândan çıkar. 
9. Anlatıcı, dükkân sahibine Büyük Adam’ı sorar.
10. Büyük Adam’ın okuma yazma bilmediğini öğrenir.

5. Hikâyede olayın geçtiği zaman ile hikâyenin yazıldığı zaman aynı mıdır? Anlatıcının ifadelerinden yararlanarak açıklayınız.

Cevap: Farklıdır.  Anlatıcı, geçmişteki bir olayı anlatmaktadır. “Bir kere kendime, ‘Bu büyük adam kimdir?’ cümlesi yazarın geçmişte bir anı düündüğünü gösterir.

6. Metinde anlatıcı, okuyucuyu yönlendirmekte midir? Metinden vereceğiniz örneklerle açıklayınız.

Cevap: Evet, yönlendirmektedir. Anlatıcı, sorular sorarak yönlendiriyor.  “Victor Hugo mu? Jean Jacques Rousseau mu? Mesele burada.” “Büyük bir adam nedir, kimdir? Sadece dış görünüşe göre mi büyük olarak nitelendirilir?” 

SAYFA 54 CEVAPLARI

7. Metinden alınan aşağıdaki paragraflarda hangi anlatım biçimi kullanılmıştır? Tabloda uygun boşluğa yazınız.

8. Soru: Metnin dil ve üslup özelliklerini söyleyiniz.

Cevap: Bu öyküde, yabancı kelimeler kullanılmış, şairane üslub öne çıkmıştır. Anlatıcının hayallerini besleme ve okuru özdeşleşmeye davet etme işlevlerinin ötesinde anlatıcın saflığının abartılmasıyla dramatik ironi vardır. 

Dil Bilgisi Soru ve Cevapları:

1- Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki cümlelerdeki fiilimsileri bulunuz. Fiilimsilerin cümledeki işlevlerini açıklayınız.

“Bir gün Lâleli’de birçok halkın tecemmu ettiğini ve aralarında birisinin bağırıp çağırdığını işitince kalabalığın içine sokuldum.”

• “Tecemmu ettiğini”: Fiilimsidir. Türü: Zarf Fiil (tecemmü etmek fiilinin -diği eki ile oluşturulmuştur).
• “Bağırıp çağırdığını”: Fiilimsidir. Türü: Zarf Fiil (bağırmak ve çağırmak fiillerinin -dığı eki ile oluşturulmuştur).

“Memleketinden aldığı mektupları her zaman bana okutur.”

• • “Aldığı”: Fiilimsidir. Türü: Sıfat Fiil (almak fiilinin -dığı eki ile oluşturulmuştur).

“Onun okuması yazması yoktur.”

• • “Okuması”: Fiilimsidir. Türü: İsim Fiil (okumak fiilinin -ması eki ile oluşturulmuştur).
  • “Yazması”: Fiilimsidir. Türü: İsim Fiil (yazmak fiilinin -ması eki ile oluşturulmuştur).

2- Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki cümlelerde noktalama işaretlerinin işlevlerini açıklayınız.

“Pederimin yüz kişiye ikametgâh olan konağında tertip edilmiş derslerimizi bitirdikten sonra akşamüzeri ekser Taşkasap’tan Beyazıt’a kadar yayan gidip gelirdim.”

1. Nokta (.):
   • İşlevi: Cümle sonunu belirtir. Cümlenin tamamlandığını ve yeni bir düşünceye geçileceğini gösterir.

“Victor Hugo mu? Jean Jacques Rousseau mu? Mesele burada.”

1. Soru İşareti (?):
   • İşlevi: Cümlenin soru niteliğinde olduğunu belirtir. 
2. Nokta (.):
   • İşlevi: “Mesele burada.” cümlesinin sonunu belirtir. Bu cümle, önceki soru cümlelerinden farklı olarak, bir ifade ya da düşünceyi tamamlamaktadır.