10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 66-67-68-69-70-71-72-73 Cevapları MEB

SAYFA 66 CEVAPLARI

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan alanları uygun kelimelerle tamamlayınız.

Cevap:

1. Vatikan-Türkistan,
2. Halk hikâyesi-mesnevi
3. Letâif-i Rivâyât-Küçük Şeyler
4. Yeni Lisan

1. Dede Korkut Hikâyeleri ’nin Dresden, Vatikan ve Türkistan olmak üzere üç nüshası vardır.
2. Hayber Kalesi Cengi cenkname; Kerem ile Aslı, Tâhir ile Zühre Halk hikâyesi; Leylâ vü Mecnûn, Hüsrev ü Şîrîn, Yûsuf ve Züleyhâ mesnevi örneklerindendir.
3. Türk edebiyatında ilk hikâye denemesi Emin Nihat’ın Müsameretnâme adlı eseridir. İlk yerli hikâye örneği, Ahmet Mithat Efendi’nin Letâif-i Rivâyât adlı eseridir. Batılı anlamda ilk hikâye örneği, Sâmipaşazâde Sezâi’nin Küçük Şeyler adlı eseridir.
4. Genç Kalemler dergisinde yayımlanan Yeni Lisan makalesiyle dilde sadeleşme hareketi başlar.

Aşağıdaki numaralandırılmış kutucuklarda “Hikâye” ünitesi ile ilgili bilgiler verilmiştir. Kutucuk numaralarını kullanarak 5-11. soruları cevaplayınız. (Soruların birden fazla cevabı olabileceğini göz önünde bulundurunuz.)

Soru: 5) Hikâyenin anlatım biçimlerindendir?
Cevap: 7-10

Soru: 6) Hikâyenin konusunu belirleyen unsurlardandır?
Cevap: 3

Soru: 7) Mesnevi türünde yazılmış eserlerdendir?
Cevap: 2-9-11

Soru: 8) Konusunu aşktan alan halk hikâyelerindendir?
Cevap: 5-6

Soru: 9) Nazım ve nesir iç içe oluşturulmuş eserlerdendir?
Cevap: 4-5-6

Soru: 10) Divan edebiyatında roman ve hikâyenin karşılığı olan türlerdendir?
Cevap: 1

Soru: 11) Hikâyenin yapı unsurlarındandır?
Cevap: 8-12

SAYFA 67 CEVAPLARI

Soru: 12) Aşağıda Romen rakamları ile sıralanan eserleri harf ile verilen yazarlar ile eşleştirerek doğru harfi ( ) içine yazınız.

Cevap:

I. Bahar ve Kelebekler: Ömer Seyfettin (e)
II. Gurbet Hikâyeleri: Refik Halit Karay (ç)
III.Küçük Şeyler: Sâmipaşazâde Sezâi (d)
IV.Leylâ vü Mecnûn: Fuzûlî (b)
V. Letâif-i Rivâyât: Ahmet Mithat Efendi (a)

Soru: 13) Aşağıdaki tanılayıcı dallanmış ağaçta “Hikâye” ünitesine ait bazı bilgiler verilmiştir. A ifadesinden başlayarak, ifade doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazan yönde ilerleyip doğru çıkışa ulaşınız.

Tanzimat Dönemi’nde modern hikâyenin ilk örnekleri verilmiştir. (D)
Cenkname, Müslümanlarla gayrimüslimlerin savaşlarının anlatıldığı hikâyelerdir. (D)
Halk hikâyeleri manzum eserlerdir. (Y)
2. Çıkış

SAYFA 68 CEVAPLARI

14-15. soruları aşağıdaki metne göre cevaplayınız.

Tilki

Tilkinin biri, gün doğarken gölgesine baktı: “Öğlene bir deve yiyeceğim bugün,” dedi. Ve bütün sabah deve arayarak dolaştı, durdu. Öğle vakti gölgesini bir kez daha görünce dedi ki: “Fare de olsa yeter bana.”

Halil Cibran

14) Hikâyedeki temel çatışma nedir?

Cevap: Tilkinin beklentileri ile gerçeklik arasındaki uyumsuzluktur. Bu çatışma, insanların beklentileri ile elde ettikleri sonuçlar arasında yaşadıkları çatışmayı ve hayal kırıklıklarını da yansıtır.

15) Zaman unsurunun olaya etkisi nedir?
Cevap: Zaman unsuru, tilkinin hedeflerini ve beklentilerini şekillendiren önemli bir faktördür. Sabah güneşinde gölgesi ve hedefleri büyüktür. Öğleden sonra gölgesi küçülür böylece hedefleri de küçülür.

16-18. soruları aşağıdaki metne göre cevaplayınız.

16) Metnin anlatıcısını ve bakış açısını yazınız.
Cevap: Bakış açısı üçüncü tekil kişi (İlahi veya hâkim bakış açısı) bakış açısıdır. Anlatıcı, herşeyi bilerek anlatır.

17) Metnin mekân ve zaman özelliklerini yazınız.
Cevap: Mekan Haseki’nin uzak bir mahallesi. Zaman bir cuma günü öğle vakti, yaz mevsimidir.

18) Metindeki karakter ile mekân arasında nasıl bir ilişki olabilir?
Cevap: Mekân terkedilmiş, mezar gibi sessiz, karakterin ruh halini yansıtır. Karakterde yalnız ve sessizce snatını yapar.

SAYFA 69 CEVAPLARI

Soru: 19) Aşağıda verilen I ve II. metin parçalarını tabloda verilen unsurlara göre karşılaştırınız. Ulaştığınız sonuçları tablodaki uygun boşluklara yazınız.

I. Metin

Pay Püre Bey kudretli Oğuz beylerini çağırdı misafir etti. Dedem Korkut geldi, oğlana ad koydu. Der:
Ünümü anla sözümü dinle Pay Püre Bey
Allah Taâla sana bir oğul vermiş tutu versin
Ak sancak kaldırınca müslümanlar arkası olsun
Karşı yatan kara karlı dağlardan aşar olsa
Allah Taâla senin oğluna aşıt versin
Kanlı kanlı sulardan geçer olsa geçit versin
Kalabalık düşmana girince Allah Taâla senin oğluna fırsat versin
Sen oğlunu Bamsam diye okşarsın
Bunun adı boz aygırlı Bamsı Beyrek olsun
Adını ben verdim yaşını Allah versin
dedi. Kudretli Oğuz beyleri el kaldırdılar dua kıldılar, bu ad bu yiğide kutlu olsun dediler. Beyler hep ava
bindi. Boz aygırını çektirdi Beyrek bindi. Ala dağa alaca asker ava çıktı.
Dede Korkut Kitabı, (haz. Muharrem Ergin)

II. Metin

Soğuk bir sonbahar ve sonralan boralı bir kış başladı. Akşamları gölgeler, karanlıklar, denizin uğultusu, Fazlıpaşa yokuşundan boğuk bir çığlıkla geçen büyük rüzgârlar saltanatı başlamıştı. Karanlık çökünce heyecanla kabak çekirdekçiyi bekliyordum. Onun hayatını o kadar biliyordum ki gündelik adamlar arasında cesaret ve ulviyyetin bir kahramanı olan bu basit insanın yüzünü görmek bana mutlak lazımdı. Fakat bir gün, iki gün, hattâ haftalar geçiyor, kabak çekirdekçi geçmiyordu. Küçük yeğenim de pek meraklı idi. İkimizin müşterek bir heyecan ve alâkamız vardı. Akşam Fazlıpaşa yokuşunun üzerinden geçerken mektep dönüşü bazen gelir, yine gölge içinde küçük bir kedi gibi büzülür, kabak çekirdekçiyi beklerdi.
Halide Edip Adıvar, Kabak Çekirdekçi

Soru: 20) “Kral öldü, arkasından kraliçe de öldü, dersek öykü olur. Kral öldü, sonra üzüntüsünden kraliçe de öldü, dersek olay örgüsü olur.” E. M. Forster’ın (Forstır) bu ifadelerinden yola çıkarak hikâye ile olay örgüsü arasında nasıl bir ilişki kurulmuştur? Yazınız.

Cevap: Hikâye, olayların yalnızca kronolojik olarak sıralanmasıdır.. Olay örgüsü, olayların birbirleriyle olan ilişkilerini ve bu ilişkilerin karakterler üzerindeki etkilerini içerir. Forster’ın “Kral öldü, sonra üzüntüsünden kraliçe de öldü,” ifadesi, olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkisini ortaya koyar. Bu, olayların birbirini nasıl etkilediğini ve karakterlerin duygusal durumlarını anlatır.

SAYFA 70 CEVAPLARI

21-38. çoktan seçmeli soruları okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz.

21) Tabloda verilen cümleler yazım kurallarına göre doğru ve yanlış olarak değerlendirilmiştir. Buna göre numaralanmış cümlelerden hangileri yanlış değerlendirilmiştir?

Cevap: E – III ve V

22) Sınıfta yapılan okuma çalışması sırasında öğretmen, öğrencilerden okudukları metinlerde fiilimsi içeren bir cümle bulmalarını ister. Sınıftaki bazı öğrenciler şu cümleleri söyler: 
Buna göre öğrencilerin söyledikleri cümlelerde geçen fiilimsi türleri hangisinde doğru verilmiştir?

Cevap: C – Zarf-fiil, İsim-fiil, Zarf-fiil, Sıfat-fiil, Zarf-fiil

23) Tabloda soru işaretinin konulması gereken cümlelerin bulunduğu bölümler boyandığında tablonun son hâli aşağıdakilerden hangisi olur?

Cevap: E

SAYFA 71 CEVAPLARI

24) Bu parça ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Cevap: D – Diyalog tekniğine başvurulmuştur.

25)Bu parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevap: D – Halk hikâyeleri müzikle iç içedir ve saz eşliğinde anlatılır.

26) Aşağıdaki açıklamalardan hangisi parçadaki altı çizili deyimlerden herhangi birinin karşılığı değildir?

Cevap: A – Söz vermek.

27. Bu parçada Türk aile yapısı ile ilgili çıkarımların hangisine ulaşılamaz?

Cevap: C – Çekirdek aile yapısı görülür.

SAYFA 72 CEVAPLARI

28) Yukarıda verilen numaralanmış bilgilerden hangileri doğrudur?
Cevap: C – I ve II doğrudur.

29) Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde birden fazla fiilimsi kullanılmıştır?
Cevap: D – IV. 

30) Bu parçada boş bırakılan yerler aşağıdakilerin hangisi ile tamamlanırsa doğru bir bilgi olur?
Cevap: C – Ömer Seyfettin. -hikayeciliği

31) Buna göre tablonun görüntüsü aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Cevap: D – H M D Ö

32. Aşağıdaki yargılardan hangisi Ömer Seyfettin’in hikâyeciliği için söylenemez?
Cevap: D – Tanzimat Dönemi hikâyecilerindendir

33. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) gereksiz kullanılmıştır?
Cevap: B – Sait Faik’in kaderi de, birçok yazardan farklı değildir.

SAYFA 73 CEVAPLARI

34) Bu parçada yay ayraçlarla ( ) gösterilen yerlere aşağıdaki noktalama işaretlerinin hangileri sırasıyla getirilmelidir?
Cevap: D – (“), (,), (.), (.), (“).

35) Bu cümlede numaralanmış yazarların hangisi çıkarılırsa bilgi yanlışlığı giderilmiş olur?
Cevap: D – IV-Ahmet Mithat Efendi.

36. Aşağıdaki beyitlerden hangisi mesneviden alınmış olabilir?
Cevap: E – Yidi bin yıl uçdılar bülbül gibi. -Bir nefeslik gitmediler gül gibi

37.Bu parçada altı çizili kelime grubunun anlam özelliğinden yola çıkıldığında Türk hikâyeciliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi
söylenebilir?
Cevap: E Gelişimini tamamladığı

38.Bu parçaya göre aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılamaz?
Cevap: E -E) Mesnevi türü Türk edebiyatında Tanzimat Dönemi’nde görülür.