10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 45-46 Cevapları Beşgen Yayıncılık

SAYFA 45 CEVAPLARI

Metni Anlama ve Çözümleme

Kara başı bunaldı, darda kaldı.
• Kara kılıcını sıyırdı eline aldı, Azrail’e çalmaya hamle kıldı.
• Meğer bir gün köprüsünün yamacına bir bölük oba konmuş idi.

1. Yukarıda verilen cümleler okuduğunuz metinden alınmıştır. Bu cümlelerdeki altı çizili kelimelerin anlamlarını cümlenin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK’nin Güncel Türkçe
Sözlük’ünden kontrol edip aşağıdaki tabloya yazınız.

CEVAP:

bunalmak – bir durumun insanı rahatsız etmesi-Çok sıkılmak, çok tedirgin olmak; boğulmak, darlanmak

çalmak -Vurmak- Elinde tuttuğu bir şeyi ya da elini bir şeye, bir yere hızla, sertçe indirmek.

yamaç – tepenin yan tarafı -dağın, tepenin ya da deniz, akarsu gibi bir suyun herhangi bir yanı.

SAYFA 46 CEVAPLARI

2. Metnin temasını ve konusunu belirleyiniz.

Konusu : “Deli Dumrul”, cesur ve gözü kara bir genç olan Dumrul’un hikayesini anlatır. Bir gün, köyünden geçen bir yolcuyu öldürdükten sonra, ölümle yüzleşmek zorunda kalır. Ölüm, ona hayatın değerini anlaması için bir fırsat sunar. Dumrul, sevgilisi için ölüme karşı koyar ve onun için büyük fedakarlıklar yapar. Bu süreçte, kahramanlık ve insan ilişkileri ön plandadır.

Teması:  Cesaret ve Kahramanlık, Fedakarlık, Ölüm, Adalet ve Ceza

3. Metindeki temel çatışma ve karşılaşma nedir? Bu temel çatışma ve karşılaşma etrafında metinde başka çatışma ve karşılaşma var mı? Açıklayınız.

CEVAP: 

Hikayenin ana çatışması, Dumrul’un ölümle (Azrail) karşılaşmasıdır. Diğer çatışmalar; Dumrul’un ailesi ile çatışması vardır.

4. Okuduğunuz metnin anlatıcısını ve bakış açısını tespit ediniz.

CEVAP: 
Hikayenin anlatıcısı, üçüncü tekil kişidir. Hikayede objektif bir bakış açısı hakimdir. Anlatıcı, olayların gelişimini ve karakterlerin karşılaştığı çatışmaları, belirli bir taraf tutmadan sunar. 

5. Bu metinde hangi anlatım biçimlerinden yararlanılmıştır?

CEVAP:
Öyküleyici Anlatım, Betimleyici Anlatım, Diyalog, İçsel Monolog anlatım biçimleri kullanılmıştır.

6. Metnin yazıldığı dönemin gerçekliğini yansıtan unsurlara örnekler veriniz.

CEVAP: 
Hikaye, cesaret, fedakarlık ve onur gibi toplumsal değerlere vurgu yapar. Ölümle yüzleşme, Azrail, Allah ile ilgili diyaloglar dönemin inanç sistemini gösterir.
Dönemin kahramanlık anlayışını temsil eden bir figür olan Deli Dumrul, bireysel cesaretin ve kahramanlığın önemini vurgular.  

7. Deli Dumrul’un insanları köprüden zorla geçirmeye çalışmasını, köprüden geçmeyenlerden de para talep etmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?

CEVAP: Yanlış buluyorum. Çünkü gücünü zorbalık için kullanıyor, adaletten ayrılıyor. Deli Dumrul’un köprüden zorla geçirmesi ve para talep etmesi, güç, bencillik ve toplumsal adalet temalarını sorgular.

8. Siz bu hikâyeyi nasıl bitirirdiniz? Düşüncelerinizi belirtiniz.

CEVAP: Hanımı canını vermeyi kabul eder, ama Allah bir şart daha koşar. Köprüden para aldıkları insanlardan helallik almasını ister. Deli Dumrul arar bulur her köylüyü helallik ister. Köylüler Allah’ın Deli Dumrul’u adam etmesine sevinir. Yiğit Deli Dumrul adaletin ve fedakarlığın simgesi olur. Dedem Korkut gelir, destanını okur…

9. Okuduğunuz metni aşağıdaki tabloda belirtilenlere göre değerlendiriniz. Metinden örnekler vererek düşüncelerinizi şablona yazınız.

CEVAP: 

Deyimlere yer verme :  Metinde deyim ve atasözleri sık sık kullanılmıştır. Örnek;  dörtnala yetişmek, canını almak, darda kalmak ve gözleri görmez olmak”

Türkçe kelime tercihi: Türkçe kelimeler daha çoktur. 

Arapça, Farsça kelime kullanımı:Az miktarda Arapça ve Farsça kelimeler vardır. Örnek; şivan, medet, Azrail, azap, muhkem, şükür, Cebbar ve settar gibi Arapça kelimeler vardır.

Metni kolay okuma ve anlama: Metnin okuması ve anlaması kolaydır.