10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 22-23-24-25-26-27 Cevapları MEB

SAYFA 22 CEVAPLARI

1. Hazırlık Soruları:
1- Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın “Türkçem benim ses bayrağım.” ifadesi ile ilgili düşüncelerinizi söyleyiniz.
Cevap: Bayrak bir milletin bağımsızlığını gösterir. Bu ifade, Türkçenin de bağımsızlığımızı ve milli kimliğimizi gösteren bir kavram olduğunu anlatır. Türkçe, Türk milletinin ruh ve benliğini yansıtan bir ses bayrağıdır.

2- Günümüzde Türkçenin farklı şekillerde konuşulup yazılmasının sebepleri neler olabilir? Düşüncelerinizi açıklayınız.
Cevap: Türkçenin farklı şekillerde konuşulup yazılmasının sebepleri, coğrafi farklılıklar, kültürel etkiler, resmi dil seçimi, dil reformları, tarihsel süreçler etkili olur.

SAYFA 25 CEVAPLARI

Metni Anlama ve Çözümleme:

1- Metinde geçen “tetkik” ve “netice” kelimelerinin anlamlarını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizi Türk Dil Kurumunun Güncel Türkçe Sözlük’ünden kontrol ediniz.
Cevap: Tetkik: İnceleme, araştırma veya derinlemesine gözlem anlamına gelir.  Netice: Sonuç, çıkarım veya elde edilen bilgi anlamındadır.

2- Kök Türk, Uygur ve Karahanlı dönemleri dil anlayışının Eski Türkçe olarak tek başlıkta değerlendirilmesinin nedeni ne olabilir? Düşüncelerinizi açıklayınız.
Cevap: Dil özelliklerinin, önemli ölçüde benzer olmasıdır. Bu dönemde dildeki temel unsurların korunmasıdır. Nitekim yapılan karşılaştırmalı çalışmalar özellikle geç dönem Uygur metinleri ile Karahanlı Türkçesi metinlerinin önemli benzerlikler arz ettiğini ortaya koymaktadır.

3- Osmanlı Türkçesi, kullanılan kelimeler ve kurallar bakımından çoğunlukla bilimsel ve edebî eserlerde kullanılan bir yazı dilidir. Bu yazı dilindeki özelliklerin konuşma diline yansımamasının sebepleri neler olabilir?
Cevap: Osmanlı Türkçesi, Arapça, Farsça dil bilgisi kuralları ve çok sayıda Arapça, Farsça sözcüğü içeriyordu. Konuşma dili ise halkın günlük yaşamında kullandığı sade bir kullanıyordu. Bu yüzden Osmanlı Türkçesi konuşma diline yansımamıştır. 

4- Yazılı metinlerden önceki döneme “Karanlık Dönem” denilmesinin gerekçeleri ne olabilir? Tartışınız.
Cevap: Araştırmacılar, Türkçenin bilinen yazılı metinlerden önceki dönemlerini “Karanlık Dönem” olarak kabul etmektedir. Yazılı metinler olmadığı için dil hakkında ve toplum hakkında yeterli bilgiler elde edilemeiştir. Bu yüzden “Karanlık Dönem” denilmiştir.

5- Batı Türkçesinin Kuzey ve Doğu Türkçelerine göre daha hızlı gelişmesinde hangi unsurların etkili olduğunu düşünüyorsunuz? Düşüncelerinizi açıklayınız.
Cevap: Büyük Selçuklu Devletinin Anadolu’yu fethetmesi, Osmanlı Devletinin 3 kıtaya yayılması, ticaret, kültürel etkileşim, siyasi ilişkiler, fethedilen yerlere Türklerin yerleştirilmesi gibi etkiler Batı Türkçesinin daha hızlı gelişmesine sebep olmuştur.

6- “Türkiye Türkçesinin gelişmesi amacıyla yapılan önemli bir çalışma da dil alanındaki yeniliklerdir. 1928’de Latin alfabesinin kabulü, 1932’de Mustafa Kemal Atatürk tarafından Türk Dili Tetkik Cemiyetinin (Türk Dil Kurumu) kuruluşu bu hareketin önemli adımlarındandır.” Yapılan bu çalışmaların kurumsal düzeyde, sistemli biçimde yapılmasının Türk dilinin gelişimine nasıl bir katkısı olmuştur? Açıklayınız.
Cevap: Okuma yazma oranları artarak daha çok halkın dili kullanması sağlanmıştır. Dil sadeleşmiş, günlük kullanımdan bilimsel kullanıma kadar dil her alan da kullanılmaya başlamıştır. 

7- Okuduğunuz metinlerden hareketle Türk dilinin tarihî gelişiminin Türklerin kullandığı alfabelerin değişiminde etkili olduğunu söyleyebilir misiniz? Neden?
Cevap: Evet etkili olmuştur. Çünkü farklı kültürlerle yaşanan etkileşim nedeniyle Türkler farklı alfabeler kullanmışlardır. Örneğin, Uygur alfabesi Arap harfleri ile beraber kullanılmıştır. Sovyetler Birliği bünyesinde bulunan Türkler Kiril alfabesini kullanmıştır. 

Dil Bilgisi:
Birinci metinden, virgülün aşağıda verilen kullanım amacıyla ilgili örnek iki cümle bularak kutucuklara yazınız.

Eş görevli kelimeleri birbirinden ayırmak için kullanılır.

CEVAP: 

1. ….Türk dili; zaman içinde Asya, Avrupa hatta Afrika kıtasına kadar geniş bir coğrafyada çeşitli kültürlerle etkileşime girer. 
2. Kök Türk, Uygur ve Karahanlı dönemlerini içine alır
3. Bugünkü yazı dillerinin sınıflandırılmasında Batı Türkçesi grubunda Türkiye Türkçesi, Gagavuz Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi ve Türkmen Türkçesi yer almaktadır.

Sıra Sizde:
Atatürk’ün gelecek nesillerden nasıl bir dil bilincine sahip olmalarını beklediğini aşağıdaki sözünden hareketle açıklayınız.

Millî his ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin millî ve zengin olması, millî hissin gelişmesinde başlıca etkendir. Türk dili, dillerin en zenginlerindendir; yeter ki bu dil şuurla işlensin. Ülkesini, yüksek bağımsızlığını korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmalıdır. Mustafa Kemal Atatürk

Cevap:Atatürk’ün sözü, gelecek nesillerin dil bilincini, millî kimlikle bütünleştirmelerini istemektedir. Dilin millî kimliğin temel taşlarından biri olduğunu vurgulamıştır. Türk dilinin yabancı etkilerden kurtarılması gerektiğini ifade etmiştir. Gelecek nesillerin, dilin özünü korumalarını, yabancı dillerin etkisinden uzak durmalarını istemiştir. 

SAYFA 26 CEVAPLARI

YAZMA
Yazma Tür ve Tekniklerini Tanıma
Uygulama

Yukarıda verilen bilgilerden hareketle daha önce araştırdığınız “yazının gelişimi”, “Türk yazı sanatı” “alfabeler” konularından biriyle ilgili bir metin yazınız.

Yazının Gelişimi ile ilgili metni linkten okuyabilirsiniz YAZININ GELİŞİMİ

SAYFA 27 CEVAPLARI

SÖZLÜ İLETİŞİM

Uygulama

1. Aşağıda harflendirilmiş kutularda hazırlıklı bir konuşmanın aşamaları verilmiştir. Numaralandırılmış ifadelerde ise konuşma aşamalarında yapılması gerekenler karışık olarak sıralanmıştır. Aşamaların bulunduğu kutulara uygun olan ifadelerin numaralarını yazınız.

A) Hazırlık: 2. Konuyu ve amacı belirleyiniz.

B) Konuşma Başlarken: 3. Etkili bir başlangıç yapınız.

C) Konuşma Sırasında: 4. Vurgu, tonlama, jest ve mimiklerinize dikkat ediniz. 5. Dinleyicilerle göz teması kurunuz.

D) Konuşma Sonunda: 6. Konuyla ilgili özet yapınız.

2. Araştırdığınız aşağıdaki konulardan biriyle ilgili üç dakikalık hazırlıklı bir konuşma yapınız.

KAĞIT HAKKINDA KONUŞMA

Sevgili Arkadaşlarım,

Bugün size kağıt hakkında kısaca bilgi vereceğim. 

Kağıt bugün heryerde, peki kağıdı kim keşfetti?  

Kağıdın tarihi, M.S. 105 yılına kadar uzanır. Çin’de Cai Lun tarafından geliştirilen ilk kağıt, bitki liflerinin işlenmesiyle yapılmıştır. Zamanla, kağıt üretim teknikleri gelişmiş ve İslam dünyası aracılığıyla Avrupa’ya yayılmıştır. 15. yüzyılda matbaanın icadı, kağıt kullanımını yaygınlaştırmıştır

Kağıt, selüloz liflerinin bir araya getirilmesiyle elde edilen ince, düz bir malzemedir. Yazma, baskı yapma, paketleme ve çeşitli sanatsal faaliyetlerde kullanılır.

Kağıt üretimi, genellikle aşağıdaki adımları içerir:

1. Liflerin Temini: Ağaçlar, pamuk, keten gibi doğal lifler kullanılır.
2. Liflerin İşlenmesi: Lifler, su ile karıştırılarak hamur haline getirilir.
3. Kalınlık ve Doku Ayarı: Hamur, ince bir tabaka halinde yayılır ve suyun buharlaşması beklenir.
4. Kuruma: Kağıt, kurutma işlemiyle katılaşır ve kullanıma hazır hale gelir.

Kağıdın Kullanım Alanları, Eğitim, Sanat, Ambalaj, Ofis ortamı.

Kağıt üretimi, ormanların kesilmesine ve su kaynaklarının kirlenmesine yol açabilir. Bu nedenle, geri dönüşüm ve sürdürülebilir orman yönetimi gibi uygulamalar önem kazanmaktadır.

Kağıt, günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçasıdır ve tarih boyunca bilgi aktarımında önemli bir rol oynamıştır. 

Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim.