10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 21-22-23-24-25-26 Cevapları Beşgen Yayıncılık

SAYFA 18 CEVAPLARI

Metne Hazırlık Soruları
1. Mustafa Kemal Atatürk’ün Türk diline verdiği önemi nasıl değerlendirirsiniz?
Cevap: Atatürk Türk dilini  ulusal kimliğin güçlenmesi, eğitimde modernleşme ve kültürel bağımsızlık açısından önem veriyordu.  1928’de Latin alfabesinin kabulü,  dilin araştırılması, geliştirilmesi ve korunması için Türk Dil Kurumunun kurulması Atatürk’ün dile büyül önem verdiğini göstermektedir.

2. Türk Dil Bayramı ile ilgili görseli nasıl değerlendirirsiniz?
Cevap: Görselde Türk Dil Bayramının kutlanması ve Türk bayrağı birlikte verilmiştir. Milletleri millet yapan bazı değerler vardır. Dil de bunlardan birisidir. Dilde bayrak gibi bir ülkenin, milletin bağımsızlığının simgesidir. Görsel bu anlam vurgulanmaktadır.

SAYFA 26 CEVAPLARI

Metni Anlama ve Çözümleme
1. Yesevîlik tarikatının kurucusu ve Türk dünyasının İslamlaşmasında önemli rol oynayan Hoca Ahmed Yesevî tarafından kaleme alınmıştır.
Okuduğunuz metinden alınan cümledeki altı çizili ifadelerin anlamlarını, cümlenin bağlamından hareketle tahmin ediniz.
Cevap: “Rol oynamak” bir durumdaki gelişmelere yön vermek veya belirli bir sonucu etkilemek anlamında önemli bir etkiye sahip olmaktır.

“Kaleme alınmıştır” ifadesi, bir eserin yazılmış olduğunu belirtir.

2. Okuduğunuz metnin konusunu, amacını ve hedef kitlesini tespit ediniz.
Cevap:
Metnin konusu: Türkçenin tarihî gelişimi 
Amacı: Türkçenin tarihî gelişimi hakkında okuyucuya bilgi vernektir.
Hedef kitlesi: Türkçenin tarihi gelişimi hakkında bilgi edinmek isteyen herkes, öğrenciler.

3. Bu metinde Eski Türkçe Dönemi hakkında edindiğiniz bilgileri kısaca ifade ediniz.
Cevap: Bu dönem, Türkçenin belgelerle izlenebildiği dönemdir.  Türklerin İslamiyet öncesi eserleri ile Müslüman olduktan sonraki ilk eserleri bu dönemde verilmiştir. Eski Türkçe, üç alt döneme ayrılmaktadır. Birinci dönem Köktürk Türkçesi, ikinci dönem
Uygur Türkçesi ve üçüncü dönem Karahanlı Türkçesi’dir.

4. Metne göre Kök Türk Kitabeleri niçin önemlidir? Açıklayınız.
Cevap: Türk dilinin en eski ve en hacimli eserleridir. Türk tarihi ve kültürü hakkında eşsiz bilgiler verdiği için çok önemlidir.  

5. Metinden yararlanarak Türkçenin tarihî gelişimini gösteren bir tablo çiziniz.

1. Eski Türkçe Dönemi (5-13. yy.)

• a. Köktürk Türkçesi Dönemi (6-8. yy.)
• b. Uygur Türkçesi (8-13. yy.)
• c. Karahanlı Türkçesi (10-13. yy.)

2. Orta Türkçe Dönemi (13-15. yy.)

• a. Kuzey Türkçesi
• b. Doğu Türkçesi
• c. Batı Türkçesi (1. Eski Anadolu Türkçesi (13-15. yy.)  – 2. Osmanlı Türkçesi (15-20. yy.) – 3. Türkiye Türkçesi (Çağdaş Türkiye Türkçesi)

6. Türkçenin çeşitli evrelerden geçmesinin nedenleri nelerdir? Açıklayınız.
Cevap: Farklı coğrafi bölgelerde yaşaması, İslamiyetin kabulü, çeşitli kültürlere etkileşim içinde olmasıdır. Türkler Anadolu fethetmiş, Osmanlı Devleti üç kıtaya yaılmıştır. Bu durum çeşitli kültürlerle etkileşime neden olmuştur. İslamiyetin kabulü ile Arap dili ve edebiyatı Türk dilini etkilemiştir.

7. Türkiye Türkçesi Dönemi’nde Türk Dil Kurumu’na niçin ihtiyaç duyulmuştur? Açıklayınız.
Cevap: Dil bir milletin temel değerlerinden birisidir. Türk dilinin zenginleştirilmesi, sadeleştirilmesi ve yabancı etkilerden korunması, belli bir dil standartının oluşturulması,  dil ile ilgili araştırmalar yapmak ve Türk milletinin kültürel kimliğinin ve ulusal bilincine katkı yapması için Türk Dil Kurumu kurulmuştur.