10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 43-44-45 Cevapları MEB

SAYFA 43 CEVAPLARI

Hazırlık Cevapları

1. Televizyon ve genel eğlence araçlarının olmadığı dönemlerde insanlar boş zamanlarını nasıl değerlendirirdi?

Cevap: Hikaye ve masallar anlatılırdı, geleneksel oyunlar oynanırdı, el sanatları, dokuma, örgü gibi işler yapılırdı, sohbetler edilirdi, misafirliklere gidilirdi.

2. Yörenizde anlatılan aşk veya kahramanlık konulu halk hikayelerinden birini anlatınız.

Cevap:  Ferhat adında ünlü bir nakkaş ustası yaşarmış. Sultan Mehmene Banu’nun sarayının süsleme işlerini yaparken sultanın kardeşi Şirin’i görür ve aşık olur. Ferhat, Şirin’i sultandan ister. Sultan, Ferhat’ı bu sevdadan vazgeçirmek için ona şart koşar. Elma Dağı’nı delerek su getirdiği takdirde Şirin’i vereceğini söyler. Ferhat dağı kazmaya başlar.  Sultan Ferhat’ı vazgeçirmek için Ferhat’a Şirin’in öldüğü haberini yollar. Haberin ardından Ferhat Elma Dağı’nın eteklerinde ölür. Şirin bunun üzerine Elma Dağı’na giderek Ferhat’ı ararken kayalıklardan yuvarlanarak can verir.

SAYFA 45 CEVAPLARI

Metni Anlama Ve Çözümleme Cevapları

1. Hikayenin sonundaki “kül olmak” deyimi ile “Kerem gibi yanmak” tabirinin bağlantısı olabilir mi? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Cevap: Evet vardır. “Kül olmak” deyimi, genellikle bir şeyin yok olmasını, tamamen tükendiğini ifade eder. “Kerem gibi yanmak” tabiri ise, Kerem’in aşkı uğruna gösterdiği büyük fedakarlığı ve tutkulu sevgiyi ifade eder.  “Kerem gibi yanmak,” aşkın canlı, tutkulu ve fedakar bir yönünü temsil ederken; “kül olmak,” bu aşkın sona ermesiyle gelen derin bir kaybı ifade eder. Dolayısıyla, bu iki tabir arasında aşkın büyüklüğü, fedarlığı ve yaşanan kuvvetli duygular anlatılır.

2. Okuduğumuz hikâyede Kerem’in, rüyasında pir elinden aşk şerbeti içmesi ona nasıl bir özellik kazandırmış olabilir?
Cevap: Pir elinden içtiği aşk şerbeti, onu manevi bir bağ ile kutsar. Bu, ona ilahi bir güç ve destek hissi verir. Böylece, aşkının kutsallığını ve önemini daha iyi kavrar. Âşık edebiyatında bade içme rüya motifi bir gelenek icabıdır. İnanışa göre Âşık olmak için ya usta yanında yetişmek ya da mutlaka “pir” elinden bade içmek gerekir.

3. Okuduğumuz halk hikâyesindeki temel çatışmadan yola çıkarak:

a) Metindeki çatışma unsuru sizce hangi temaya işaret ediyor?
Cevap: Kerem ile Aslı’nın aşkı, toplumsal ve ailevi engellerle sınanır. Bu durum, toplumun gelenekleri ve aile baskısının bireyler üzerindeki etkisini de gösterir. Bu çatışma, sosyal sınıf farklılıkları ve kültürel ve dini farklılıkların toplumun bireyler üzerindeki baskısını ve sevginin bu baskılara karşı nasıl direndiğini gösterir. Hikayede imkansız aşk teması vardır.

b) Metindeki çatışmanın sonuçlarını ve kahramanların tavırlarını belirtiniz.
Cevap: Çatışmada Aslı’nın ailesi, dini farklılıklardan dolayı Kerem’i kabul etmez. Kerem, bu duruma rağmen Aslı’ya olan aşkını sürdürmekte kararlıdır, bir çok fedarlıkta bulunur.  Aslı ise ailesinin isteklerine karşı çıkmakta zorlanır. Çatışmanın sonucunda Kerem ile Aslı’nın kavuşması gerçekleşmez. 

4. Sözlü kültürün ürünü olan Kerem ile Aslı halk hikâyesi sizce sinema ve romanlara nasıl aktarılabilir? Düşüncelerinizi paylaşınız.
Cevap: Hikaye, günümüze uyarlanabilir, sosyal normlar, cinsiyet rolleri veya aşkın doğası gibi modern temaları içerecek şekilde yorumlanabilir. Sinema, görselliği ön planda tutarak hikayenin duygusal yoğunluğunu artırabilir. Aslı’nın ailesi, Kerem’in arkadaşları veya rakipleri gibi yan karakterler ile romanda etki artırılabilir.

5. Okuduğumuz metinde nazım ve nesrin bir arada kullanılmasının nedeni ne olabilir? Tartışınız.
Cevap: Nazım ve nesrin bir arada kullanılmasının sebebi, anlatıya zenginlik katmak ve kahramanların duygularını daha etkili bir şekilde okuyucunun hissetmesini sağlamaktır. Nazım bölümleri, duygusal yoğunluğu hissettirir. Nesir bölümleri olayları ve hikayenin gelişimini açıklar. 

6. Okuduğunuz Kazılık Koca Oğlu Yiğenek Destanı Beyan Eder Hanım Hey ve Kerem ile Aslı hikâyelerinin benzer ve farklı yönlerini aşağıdaki tabloda belirtiniz.

Benzerlikler 

•  Her iki hikayede de kahramanlar zorluklarla karşılaşır.
•  Fedakarlık teması vardır.
•  İki hikaye de toplumsal değerleri vurgular. 

Farklılıklar

• Kazılık Koca Oğlu Yiğenek Destanı, kahramanlık temalıdır.
• Kerem ile Aslı, bir aşk hikayesidir.
• Yiğenek Destanı’nda savaş ve mücadele ön plandadır.
• Kerem ile Aslı’da aile baskısı ve engeli varken, Kazılık Koca Destanında aile birliği ön plandır.
• Kazılık Koca Oğlu Yiğenek Destanı sosyal normlar kuvvet verirken, Aslı ile Kerem’de sosyal normalar engelleyicidir.
• Kazılık Koca Oğlu Yiğenek Destanı mutlu son ile biterken, Kerem ile Aslı hikayesi mutlu son ile bitmez.

Dil Bilgisi

Aşağıdaki cümlelerde geçen fiilimsileri ve bu fiilimsilerin türlerini tabloya yazınız.

Cümleler —————Fiilimsi————- Fiilimsinin Türü
Oğlan da eyvah bir andaç almak hatırına gelmedi…———– almak——- İsim-fiil (Mastar)
Şahin kuşu sürüp bir bahçe içine indi. ——————–sürüp——– Zarf-fiil (Bağ-fiil)
Derdini saklayan derman bulamaz ve babalık hakkı ödenemez. ——–-saklayan ——Sıfat-fiil (Ortaç)

Okuyunuz

Ferhat ile Şirin, Tahir ile Zühre, Köroğlu adlı halk hikâyelerinden birini okuyunuz. Okuduğunuz hikâyenin diğer edebî türlere yansımaları hakkındaki düşüncelerinizi paylaşınız.

“Ferhat ile Şirin” hikâyesi, edebiyatın farklı türlerinde zengin yansımaları olan bir aşk hikayesidir. Şairler, Ferhat ve Şirin’in aşkından esinlenerek kendi eserlerinde aşkı, özlemi ve kaybı dile getirirler.Modern romanlarda, “Ferhat ile Şirin” temasına benzer karakterler ve olay örgüleri yer alır. Aşkın toplumsal engellerle sınandığı hikayeler, bu eserden etkilenmiştir. Ferhat ve Şirin’in aşkı üzerine bestelenen türküler ve şarkılar, halk müziğinde önemli bir yer tutar. 

• ÖRNEKLER;
• 1870’li yıllarda M. R. rumuzu ile Hüsrev ü Şîrîn adlı on dört fasıllık bir tiyatro eseri haline getirildi
• 1912 yılında Azerbaycanlı besteci Hacıbeyli Üzeyir, Ferhad ile Şirin’i operaya aktardı
• Türk şair Nâzım Hikmet’in yorumlamasıyla 1948 yılında Ferhad, Şirin, Mehmene Banu ve Demirdağ Pınarının Suyu adıyla tiyatroya aktarıldı.
• Ferhat ile Şirin, başrollerinde Tunç Oral ve Nuran Aksoy‘ın oynadığı film.
• Ferhat ile Şirin, başrollerinde Shahin Khalili ve Cüneyt Arkın‘ın oynadığı film.