10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 58-59-60-61-62 Cevapları Beşgen Yayıncılık

SAYFA 58 CEVAPLARI

Metne Hazırlık Cevapları

Yusuf suresi hakkında bir araştırma yapınız. Bu suredeki hikâyenin Kur’an’ın ifadesiyle “Ahsenü’l-Kasas” (hikâyelerin en güzeli) olarak adlandırılmasını değerlendiriniz.

Cevap: “Bu kıssaya”ahsenü’l-kasas” denmesi konusunda âlimler çeşitli görüşler ileri sürmüşlerdir.

1. Kur’an-ı Kerim’de hiçbir kıssanın bu kadar ibret ve hikmet ihtiva etmemesi
2. Hz. Yusuf’un kardeşlerinin eziyetlerine sabretmesi, onları affederek kendilerine iyilikte ve güzel muamelede bulunması
3. Melekler, insan, cin, şeytan ve hayvanlar gibi her türlü varlık ile peygamberler, salihler, âlimler, cahiller erkek ve kadınlar gibi birçok insan tipini ve bunların davranışlarını ele alması: tevhid, fıkıh, siyer, idare, siyaset iktisat ve muaşeret gibi din ve dünya işleriyle ilgili temel konuları işlemesi sebebiyle “en güzel kıssa” şeklinde adlandırılmış olacağı ileri sürülmüştür” (Kırca, 1989, s. 178).

SAYFA 62 CEVAPLARI

Metni Anlama ve Çözümleme Cevapları

1.  Okuduğunuz metinden alınan “Arayıp çünkü bulmadı anı/Çıktı ayyuka âh ü efgânı” beytindeki altı çizili kelime grubunun anlamını dizenin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahmininizin doğruluğunu TDK’nin Türkçe Sözlük’ünden kontrol ediniz. 

Cevap:
Tahmin: “Ayyuka çıkmak” herkes tarafından bilinir hale gelmek
TDK sözlük doğrulaması: 1. ses yükselmek. 2. (dedikodu) çok yayılmak, duymayan kalmamak.

2. Metnin temasını ve konusunu bulunuz

Cevap:
Tema: Aşk, sabır, ihanet, ilahi adalet

Konu: Hz. Yusuf’un kardeşlerinin ihanetine uğraması, Züleyha’nın aşkı ve Yusuf’un yaşadığı zorluklar karşısında gösterdiği sabır.

3. Metindeki çatışmaları tespit ediniz.

Cevap:
Çatışma 1: Züleyha’nın Hz. Yusuf’a duyduğu karşılıksız aşk.
Çatışma 2: Hz. Yusuf’un kardeşleri tarafından kuyuya atılması ve yaşadığı zorluklar.

 4. Okuduğunuz metinden ve özetten yararlanarak metnin olay örgüsünü tespit ediniz.

Cevap:
Hz.Yakup’un Hz. Yusuf’a ayrı bir değer vermesi
Hz. Yusuf’un kardeşlerinin onu kıskanmaları ve kuyuya atılması
Hz. Yusuf’un köle olarak satılması
 Züleyha’nın Hz.Yusuf’u satın alıp saraya getirmesi
Züleyha’nın Hz. Yusuf’a duyduğu aşk.
Hz.Yusuf’un iftiyraya uğrayıp hapse düşmesi ve hapisten kurtulması
Hz. Yusuf’un Mısır’da önemli bir mevkiye gelmesi.
Kıtlık sebebiyle kardeşlerinin Mısır’a gelmesi ve tanışmaları
Hz.Yakup ve Hz. Yusuf2un kavuşması

5. Mesnevide hangi anlatıcı kullanılmıştır?

Anlatıcı: Üçüncü şahıs anlatıcı kullanılmıştır. Herşeyi bilen anlatıcı.

6. Okuduğunuz metinde hangi bakış açıları kullanılmıştır? Bu bakış açılarının anlatımı nasıl etkilediğini açıklayınız.

Cevap:
Metinde üçüncü kişi  bakış açısı kullanılmıştır. Üçüncü kişi bakış açısı, yazarın olayları ve karakterleri daha nesnel bir şekilde sunmasını sağlar. Bu, okuyucunun olayları tarafsız bir şekilde değerlendirmesine yardımcı olur. Birden fazla karakterin düşüncelerini ve duygularını aktarma imkânı sunar. Üçüncü kişi bakış açısı, karakterlerin geçmişleri, motivasyonları ve gelişim süreçleri hakkında daha fazla bilgi verme imkânı sağlar

7. Okuduğunuz metin, düzyazı şeklinde olsaydı metinde ne gibi değişiklikler olurdu? Düşüncelerinizi paylaşınız.

Cevap:
Metin düzyazı şeklinde olsaydı, kafiye ve düzen ölçüsü kaybolurdu. Beyitler yerini paragraflara bırakırdı. Mesnevi, sıkça edebi sanatları kullanır, bu düzyazıda olmazdı, şiirsel anlatım sade ve düz hale gelirdi.  Mesnevi dili genellikle ağır ve süslü bir anlatıma sahiptir. Düz yazıda daha sade ve anlaşılır bir dil kullanılır. Düzyazıda duygu eksikliği meydana gelirdi.

8. On iki yaşında babasını kaybeden Hamdi, Yûsuf u Züleyhâ mesnevisinin “sebeb-i te’lîf” bölümünde ağabeylerinden himaye görmediğini, çok eziyet çektiğini, bu yüzden Hz. Yusuf’un sıkıntılarını daha iyi anladığını ve kendisini birçok yönden ona benzettiğini söyler.

Buna göre yazar ile metin arasında bir ilişki kurarsanız neler söylersiniz?

Cevap:
Hamdi, bu durum, yazarın metnin duygusunu daha etkin bir şekilde aktarabildiğini anlatır. Çünkü yaşayan kişi bir durumu daha iyi duyumsar ve anlatabilir. 

9. Hz. Yakup’un oğluna duyduğu sevgi ve çektiği acı sizi etkiledi mi? Düşüncelerinizi belirtiniz.

Cevap:
Evet etkiledi. Çünkü bir babanın oğluna duyduğu sevgi ve bu sevginin yoğunluğu farklı bir sevgi olduğunu göstermektedir. Bu peygamberlerin duygu ve yaşantı dünyalarının farklı olduğunu bize gösterir. 

10. Metnin kurgu zamanı ile içeriğin tarihsel zamanı hakkında bir değerlendirme yapınız.

Cevap:
Kurgu zamanı, hikayenin anlatıldığı zaman dilimini ifade eder. Yusuf ve Züleyha hikayesi, Kur’an’da ve birçok edebi eserde, olayların gelişiminin belirli bir sıraya göre sunulmasıyla şekillenir. Tarihsel zaman, hikayenin geçtiği dönem ve bu dönemdeki sosyal, kültürel ve siyasi koşulları ifade eder. Yusuf ve Züleyha hikayesinin tarihi kökleri, genellikle eski Mısır medeniyetine dayanır.

11. Yusuf ile Zeliha üzerine yazılmış mesneviler şunlardır:

Cevap:
XIII. yüzyıl: Halil Oğlu Ali, Şeyyad Hamza.
XIV. yüzyıl: Garip.
XV. yüzyıl: Kemal Paşazade.
XVI. yüzyıl: Yahya Bey ve Gubari.
XVIII. yüzyıl: Nevruzi.

Bu bilgilerden hareketle edebiyatımızda Hz. Yusuf’u konu edinen eserlerin mesnevi nazım biçimiyle yazılması hakkında neler söylersiniz?

Bu yaklaşım, hem duygusal yoğunluğu artırır hem de ahlaki ve dini mesajların etkili bir şekilde aktarılmasına olanak tanır. Mesnevi, ahenkli bir dille yazıldığında okuyucuda duygusal bir etki yaratır. Hz. Yusuf’un aşkı ve dramı, bu ahenkle daha da etkileyici bir biçimde aktarılabilir.