10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 52-56-57 Cevapları Beşgen Yayıncılık

SAYFA 52 CEVAPLARI

Metne Hazırlık

Sezai Karakoç’un Çocukluğumuz adlı seslendirilmiş şiirini genel ağdan temin ederek sınıfınızda dinleyiniz. Şiirin sizde bıraktığı izlenimleri arkadaşlarınıza anlatınız.

Cevap: Şiir, çocukluğa bir özlem hissettiriyor. Çocukluğun o güzel günlerinin geçtiğini, zamanla  saflığını kaybettiğini düşündürüyor. Geçmiş günlerde aile bağlarınınn, inancın daha kuvvetli olduğu hissediyorum.

SAYFA 56 CEVAPLARI

Metni Anlama ve Çözümleme Cevapları:

• Daha sonra İmam Ali’nin önüne düşüp bir çadıra kondular, önüne türlü türlü nimetler getirdiler.
• Bir yolunu bulup Kan Kalesi’ne gelmesinden ve kendilerine de bir zararı dokunmasından çok korkuyordu.

1. Okuduğunuz metinde geçen “riya etmek”, “el pençe divan durmak”, “yükte hafif pahada ağır” kelime gruplarının anlamlarını metnin bağlamından yola çıkarak tahmin ediniz. Tahminlerinizi doğruluğunu TDK’nin Türkçe Sözlük’ünden kontrol ediniz.

Cevap:
Tahminim:

Önüne düşmek: Önden gidip yol göstermek
Yolunu bulmak: Zorda olsa bir yolunu bulup istediği yere ulaşmak
Zararı dokunmak: Zarar vermek.

TDK Sözlük:

Önüne düşmek: Birine kılavuzluk etmek.
Yolunu bulmak : Çare bulmak.
Zararı dokunmak: Kötülük yapmak.

2. Metnin temasını ve konusunu belirleyiniz.

CEVAP:
Tema: İman ve kahramanlık.
Konu: Hz. Ali’nin Kan Kalesi’ni fethetmesi 

3. Kan Kalesi Cengi adlı metinden yola çıkarak Hz. Ali’nin özelliklerine yönelik aşağıda verilen soruları cevaplayınız.

a) Tip midir? Neden?
Cevap: Evet, Hz. Ali, “Kan Kalesi Cengi” adlı metinde tiptir.  Tip, edebiyatta belirli bir karakter özellikleriyle öne çıkan, genel bir karakteri temsil eden figürdür. Hz. Ali, cesareti, adaleti, bilgeliği ve liderlik vasıflarıyla bu tanıma uyar..

b) Karakter midir? Neden?
Cevap: Hayır. Çünkü hikayede özellikleri değişime uğramaz. 

c) Tarihsel yönü var mı?
Cevap: Evet, Hz. Ali’nin İslam tarihinde önemli bir rolü vardır. Allah’ın Aslanı olarak anılır.

d) Ahlaki özellikleri nelerdir?
Cevap: Cesur, adaletli, cesur ve fedakardır.

e) Toplumsal statüsü var mıdır?
Cevap: Evet, Peygamberimizin (s.a.v.) damadı, amcasının oğlu ve ilk müslüman çocuktur.

4. Olay akışını etkileyen fiziksel özellikleri nelerdir?
Cevap: Hz. Ali’nin heybetli, cengaver olması, aslana benzemesi özellikleri etkilemiştir.

5. Olay akışını etkileyen psikolojik özellikleri nelerdir?
Cevap: Hz. Ali’nin Allah’a sarsılmaz inancı, azmi ve kararlılığı.

6. Metnin kurgu zamanı ile içeriğin tarihsel zamanı niçin farklıdır?
Cevap:  Metin, halk hikayesidir. İslam inancını ve kahramanlık temalarını gerçek olaylardan esinlenmiştir. Kurgu zamanı, “gazi” tipini temsil etmesi ve anlatıcının daha etkili ve dinleyicilerde bir bağ kurulması için değiştirilmiştir.

7. Okuduğunuz metinde anlatıcının değişmesine göre bakış açısının da değişmesine örnek gösteriniz.
Cevap: Metinde, üçüncü kişi bakış açısı vardır. Bazen kahramanın iç düşünceleri kendi ağzından verilir. 3. Tekil anlatıcı örneğin; Bu kâfirlerin cümlesi bir uğurdan İmam Ali’nin üzerine üşüştüler”.  1.tekil bakış açısı anlatıcı; “Ey Bârî Hüda, hazretinden inayet ve hidayet olmazsa ben bu kadar kâfire nasıl karşılık vereyim?”

8. “İmam Ali öyle bir nara vurdu ki o naradan dört yüz bin kâfirin ölüp, canları cehenneme ısınardı” cümlesinde sanat nedir? Bu sanatın metne katkısı nedir? Açıklayınız.

Cevap: Abartma sanatı (mübalağa) vardır. Hz. Ali’nin gücünü ve cesaretini vurgulamak için kullanılmıştır. Bu olağan üstü öge metne destansı özelik katar. 

SAYFA 57 CEVAPLARI

9. Kan Kalesi Cengi adlı metin türünün ortaya çıkmasında sözlü ve yazılı kültürün, toplumsal değişimlerin ve etkisiminin ne gibi etkisi vardır? Düşüncelerinizi belirtiniz.

Cevap:  Sözlü kültür, kahramanlık hikayelerinin, değerlerin ve toplumsal normların aktarılmasında önemli bir rol oynamıştır. Sözlü kültür, halkın duygularını, inançlarını ve yaşam deneyimlerini yansıtır. Bu tür metinler, toplumun ruh halini ve tarihsel olaylara karşı tutumunu yansıtır. Yazılı kültür, bu tür metinlerin kalıcı hale gelmesini sağlar. Böylece, tarihsel olaylar ve kahramanlık hikayeleri gelecek nesillere aktarılabilir.  Toplumların geçirdiği savaşlar, iç çatışmalar ve barış dönemleri, edebiyatta da yansır.

10. Kan Kalesi Cengi, Kerem ile Aslı ve Duha Koca Oğlu Deli Dumrul Boyunu Beyan Eder Hanım Hey! adlı metinleri aşağıdaki tabloda belirtilenlere göre karşılaştırınız.

11. Bu metinden Hz. Ali’nin hangi niteliklerine ulaşabildiğinizi tablodaki örnek gibi işaretleyiniz.

• Adil olma
• Doğru sözlü olma ✓
• Paylaşma ✓
• Fedakârlık yapma ✓
• Azimli olma ✓
• Merhametli olma
• Sadık olma ✓
• Alçak gönüllü olma
• Vefalı olma
• Açık ve anlaşılır olma ✓
• Yardımlaşma ✓
• Öz güven sahibi olma✓
• Güvenilir olma ✓
• Sorumluluk sahibi olma ✓
• Sözünde durma✓
• Aile birliğine önem verme 
• İş birliği yapma ✓
• Davranışlarını kontrol etme✓
• Tahammül etme ✓
• Davranışlarının sorumluluğunu alabilme ✓